STAD SKIPSTUNNELL. Det er ikkje mange prosjekt som har vore utgreidd meir en Stad skipstunnel. Tidvis har ein fått inntrykk av at utgreiingane har vore ein måte å hale ut tida på. Alt i 2001 vart det ferdigstilt eit forprosjekt for ein skipstunnel gjennom Stad, og ei konsekvensutgreiing vart sendt ut på høyring. Seinare har denne tunnelen vore omtala i statsbudsjetta nokså årvisst. Under behandlinga av budsjettet for 2005 vart det vedtatt ei løyving på fem millionar kroner som skulle brukast av Kystdirektoratet til ei nærare utgreiing av Stad skipstunnel. Målet skulle vere å kome så langt at ein eventuelt hadde grunnlag for å kunne lage ei anbodsinnbyding. Kystverket kom til at tunnelen ville koste 1,4 milliardar kroner, men då med ei seglingshøgd som ikkje var høg nok til at hurtigrutene kunne gå gjennom tunnelen. Det er overraskande at stortingsrepresentant Svein Gjelseth nå kan fortelje at Kystdirektoratet berre utgreidde ei hurtigbåtrute mellom Selje og Ålesund, og ikkje ei hurtigbåtrute langs heile kysten, i alle fall mellom Bergen og Ålesund. I dag er ikkje hurtigbåtar sertifiserte til å kunne gå rundt Stad, og noko av poenget med denne tunnelen skulle vel nettopp vere å åpne kysten forbi Stad for all den trafikken som i dag har problem. Det gjeld hurtigbåtar og det gjeld nyttetrafikk som til dømes brønnbåtar og mindre godsbåtar og containerskip av ymse slag. Om ein ikkje har sett på kor viktig denne tunnelen er for å føre meir trafikk over frå veg til sjø, ja, så er ikkje verdien av tunnelen skikkeleg utgreidd.

Hurtigruta. I den seinare tid er problemstillinga blitt reist om ein ikkje også bør lage denne tunnelen så høg at også dagens hurtigruteskip kan gå igjennom tunnelen. Hurtigrutene sjølve ønskjer å kunne nytte skipstunnelen, sjølv om dei er bygde for å kunne gå rundt Stad. Grunnen til det er at det å krysse Stadhavet vinterstid avskrekkar mange passasjerar frå å ta Hurtigruten. Hurtigruteselskapet meiner at så mykje som 60 prosent av trafikken haust og vinter blir avvist som følgje av frykta for Stadhavet. Dette i seg sjølv burde vere grunn god nok til å plusse på dei høgdemetrane som er nødvendig når ein først bygg denne tunnelen, men så veldig mykje meir utgreiing for å få dette til, burde ikkje vere nødvendig. Det er avgjort eit poeng for kommunane langs kysten at ein så stor tunnel også vil flytte det meste av skipstrafikken nærare kysten, og med skikkelege hamneforhold vil ein Stad skipstunnel heilt sikkert kunne bety at meir gods blir overført frå land til sjø. Eksport av fersk fisk med hurtigbåt til Frankrike blir nå planlagt frå Drammen, nesten så langt frå fiskefeltet som det er råd å kome. Eit argument som er brukt mot å la ei hurtigbåtrute gå langs kysten er nettopp det vêrharde Stadhavet.

Feil departement? Det har tydelegvis vore stor motvilje i det offentlege byråkratiet mot Stad skipstunnel. Meir enn andre store kommunikasjonsprosjekt har skipstunnelen vore ein slags kasteball mellom fylkesnivået og regjeringsnivået. I Fiskeridepartementet som har ansvaret, høyrer ikkje slike milliardprosjekt til dagens orden, og kompetansen på tunnelbygging er liten. Også for Kystverket vil eit slikt milliardprosjekt kunne oppfattast som ein "gaukunge" som tar for mykje frå hamne- og farledsutbygginga. Kanskje hadde det derfor vore meir naturleg at Stad skipstunnell vart lagt under samferdselsdepartementet, der dei er meir vande med så høge tal. Denne tunnelen er særs viktig for samferdsla langs kysten og ikkje minst næringslivet har bruk for denne tunnelen. I tillegg vil han garantert bli ein turistattraksjon, og sjølv sommarstid vil nok turistane krevje at hurtigrutene går gjennom verdas einaste og største skipstunnel.